Jak co roku, na potrzeby cyklu „Archeologia kina” odkopałem dla widzów i widzek Akademii kilka
starych i mało znanych perełek z różnych stron świata.
Filmową ucztę zaczniemy od lekkostrawnej przystawki – animacji dark fantasy pt. „Ogień i lód” z 1983 r. Ponieważ postaci kobiece są w niej bardzo skąpo ubrane, ówczesna krytyka szydziła, że jest to „film dla napalonych dwunastolatków”. My jednak docenimy w nim przede wszystkim warstwę wizualną, za którą odpowiadał Frank Frazetta – kultowy ilustrator, którego prace wywarły ogromny wpływ na komiks XX wieku oraz inspirowały Guillerma del Toro i George’a Lucasa (prywatnie kolekcjonera rysunków Frazetty).
Pozostając w klimacie fantasy, obejrzymy również japoński film pt. „Kobieta kot” z 1968 r. Jest to horror wzorowany na ludowej legendzie o zamordowanych kobietach, które powracają pod postacią kotów, by mścić się na samurajach. Jak na japońską grozę lat sześćdziesiątych przystało, nie epatuje on krwawymi scenami czy jump scare’ami, lecz buduje atmosferę oniryczności zdjęciami, pomysłowymi efektami wizualnymi i spokojnym, choć pełnym napięcia tempem akcji.
Następnie przeżyjemy „Próbę terroru” (1962 r.) – thriller o seryjnym mordercy, który prześladuje pracownicę banku, by zmusić ją do kradzieży pieniędzy. Film ten może się pochwalić bardzo współczesną formułą, klimatycznymi zdjęciami oraz gwiazdorską obsadą – w roli ofiary wystąpiła Lee Remick, zaś pomagającego jej policjanta zagrał Glenn Ford.
Wątek kryminalny pojawi się również w kolejnych filmach cyklu. „Bez emocji” (1959 r.) to fabularyzowana wersja prawdziwej historii Leopolda i Loeba – dwóch amerykańskich studentów, którzy popełnili morderstwo, aby udowodnić, że zbrodnia doskonała jest możliwa. Trójka grających w tym obrazie aktorów została nagrodzona Złotą Palmą za swoje kreacje.
„Drugi oddech” (1966 r.) to z kolei francuski czarny kryminał w reżyserii mistrza gatunku – Jean- Pierre’a Melville’a. Melville’a uznaje się za prekursora francuskiej nowej fali; wizualny styl filmu jest więc surowy i oszczędny w środkach, zaś atmosfera gęsta i egzystencjalna.
Kino brytyjskie reprezentuje w tegorocznym cyklu film o dosyć sensacyjnym tytule „Kierowcy z piekła rodem” (1957 r.). Również można go zaklasyfikować jako czarny kryminał. W jednej ze swoich pierwszych ról występuje w nim Sean Connery i ewidentnie widać, że nie był jeszcze wtedy symbolem męskiego seksapilu.
Na deser, by osłodzić sobie zakończenie Akademii, obejrzymy komedię sensacyjną pt. „Wyścig z czasem” (1990 r.). Film sprawdza się w obu swoich gatunkach – jest bardzo zabawny (w czym duża zasługa grającego główną rolę Dabneya Colemana) oraz dostarcza dużą dawkę dobrej akcji, bo ozdobą filmu jest chociażby siedmiominutowa, widowiskowa scena pościgu
samochodowego. W sumie w ramach tegorocznej
„Archeologii kina” do obejrzenia będzie siedem filmów z czterech różnych krajów – po jednym na każdy dzień Akademii.
Paweł Aleksandrowicz
