RETROSPEKTYWA DARIUSH MEHRJUI
Dariush Mehrjui to jeden z najważniejszych twórców irańskiej kinematografii. Reżyser otworzył kino Iranu na świat i świat na kino Iranu. Jego twórczość łączy humanizm z ostrą krytyką społeczną, wrażliwość filozoficzną z mistrzowską formą narracji. To dzięki niemu narodził się nowy nurt irańskiego realizmu, który wpłynął na kolejne pokolenia twórców od Abbasa Kiarostamiego po Asghara Farhadiego.
W Zwierzyńcu pokażemy pięć najważniejszych filmów Mehrjuiego, które dziś uznawane są za kamienie milowe światowego kina autorskiego, a w Polsce są praktycznie nieznane.
„Krowa” (1969) to kultowy film uznawany za początek irańskiej nowej fali. Historia mężczyzny, który po śmierci swojej krowy zaczyna się z nią utożsamiać. To głęboka refleksja nad granicą między człowieczeństwem a szaleństwem. „The Cycle” (1978) przez lata niedopuszczony na ekrany, ukazuje dramatyczny obraz czarnego rynku krwi w Teheranie. Mehrjui z chirurgiczną precyzją odsłania mechanizmy systemowej patologii. „Hamoun” (1990) to jeden z najważniejszych filmów psychologicznych w historii irańskiego kina. Opowieść o inteligenckim kryzysie egzystencjalnym, ukazana z surrealistycznym rozmachem, porównywana bywa do Felliniego i Bergmana. „Sara” (1993) to adaptacja „Domu lalki” Ibsena, ale przeniesiona w realia współczesnego Iranu. Mehrjui z wyczuciem pokazuje kobiecą walkę o niezależność w społeczeństwie, które systemowo ją tłamsi. „Leila” (1996) to zaś subtelny i poruszający dramat o kobiecie, która – nie mogąc mieć dzieci – rozważa oddanie mężowi pozwolenia na zawarcie drugiego małżeństwa.
Retrospektywa Mehrjuiego to nie tylko przegląd wielkiego kina, ale też podróż w głąb irańskiego społeczeństwa, jego przemian, traum i nadziei. Choć sam reżyser został tragicznie zamordowany w 2023 roku, jego filmy żyją nadal – i dziś są ważniejsze niż kiedykolwiek.
